در شبکه های اجتماعی همراه ما باشید

انواع فوبیاها را بشناسید!

انواع فوبیاها را بشناسید!

فوبیاها (هراسها) جزء شایعترین اختلالات روانی به حساب می آیند. فوبیاهای خاص عبارتند از ترس های افراطی، غیرمنطقی، و مداوم نسبت به یک شیء یا یک وضعیت خاص. محرک های فوبیازا معمولا ترس بسیار شدیدی ایجاد می کنند و به همین دلیل افراد فوبیک برای اجتناب از آنها روش هایی را به کار می گیرند تا احتمال مواجه شدن با محرک های فوبیازا به حداقل برسد (رفتارهای ایمنی). افراد فوبیک معمولا می دانند که ترس آنها از یک موقعیت یا رویداد فوبیازا بیش از حد زیاد یا غیر منطقی است، اما مجموعه ای از باورهای فوبیک ایجاد کرده اند که ظاهرا ترس آنها را در کنترل دارد. هراس ها به طور کلی موجب محدودیت سبک زندگی و تداخل در تحصیل و شغل و حتی سلامتی جسمی می شوند.

معیارهای تشخیص فوبیای خاص

DSM 5  هفت معیار برای تشخیص فوبیاها مطرح کرده است.

  • A . ترس یا اضطراب شدید نسبت به یک شئ یا یک موقعیت خاص (مثلا پرواز با هواپیما، ارتفاع)
  • B . شئ یا موقعیت فوبیک تقریبا همیشه باعث ترس یا اضطراب بلافاصله می شود.
  • C. فرد تمام تلاش خود را به کار می برد تا از شئ یا موقعیت فوبیک اجتناب کند یا این شئ یا این موقعیت فوبیک را با ترس یا اضطراب بسیار زیاد تحمل می کند.
  • D . شدت ترس یا اضطراب با شدت خطری که از اشیاء یا موقعیت های خاص اورا تهدید می کند تناسب ندارد. تناسب نداشتن به شرایط اجتماعی – فرهنگی اشاره دارد.
  • E . ترس، اضطراب، یا اجتناب، دایمی و تکراری است و معمولا 6 ماه یا بیشتر طول می کشد.
  • F . ترس، اضطراب یا اجتناب باعث می شود فرد به رنج یا نابسامانی شدید در عملکرد اجتماعی، شغلی، یا سایر جنبه های مهم زندگی دچار شود.
  • G . این اختلال را نمی توان با نشانه های یک اختلال روانی دیگر توضیح داد.

 

شایع ترین فوبیاهای خاص

اکثر فوبیاها، معمولا روی گروه های نسبتا کوچکی از اشیاء و موقعیت ها متمرکز می شوند و مهمترین آنها عبارتند از :

1. نوع حیوانی: این نوع هراس معمولا در کودکی شروع می شود و طی آن کودک از حیوانات و حشرات می ترسد. معمول ترین این ترسها ترس از مار، موش، قورباغه، مارمولک، سگ، گربه، اسب، گاو، حشرات و عنکبوت است.

2. نوع محیط طبیعی: این نوع از هراس نیز معمولا در دوران کودکی شروع می شود. در این گونه، کودک مبتلا از اشیا یا رخدادهای موجود در محیط طبیعی مانند طوفان، گردباد، سیل، زمین لرزه، رعد و برق، تاریکی، آب و همانند آنها در هراس است. تقریبا ترسهای دیگری نظیر ترس از رودخانه، ارتفاع، آتش، تنهایی، موجودات فضایی، هیولا و نظایر این ها را هم می توان جزء این نوع فرعی به حساب آورد.

3. نوع خون- تزریق- آسیب: این نوع که عمدتا خانوادگی است و در دوران کودکی شروع می شود و درواقع، ترسی است که کانون آن دیدن خون یا زخم و سایر تدابیر دردناک پزشکی است (مانند ترس از خون، زخم، آمپول).

4. نوع موقعیتی: در این نوع از اختلال هراس که یک از مرحله از اوج آن در کودکی و دیگری در اواسط دهه سوم زندگی است، فرد مبتلا از یک موقعیت خاص همچون مسافرت با وسایل عمومی، تونل، آسانسور، پل، پرواز، رانندگی، فضای بسته (کلاستروفوبیا)، توالت، حمام، اشکاف و نظایر آنها هراس دارد.

5. سایر انواع: در صورتی که هراس موردنظر از چهارنوع گفته شده نباشد مانند ترس از ماسکها، عروسکها، صدای بلند، آشغال، میکروب، جنگ، خفه شدن، شیطان و نظایر اینها، هراس با این نوع ثبت می شود.

علت فوبیاهای خاص

 فوبیاهای خاص ممکن است علت های متفاوتی داشته باشند، علت هایی که با ماهیت محرک یا رویداد فوبیازا ارتباط پیدا می کنند و به نظر می رسد که در ریشه های آنها آسیب پذیری های مختلف و فرایندهای روانی بسیار متفاوتی وجود دارد. روان شناسان معتقدند که بعضی از فوبیاها با احساس بیزاری ارتباط نزدیکی دارند و نشان می دهد که بیزاری شدید با فوبیای حیوانات کوچک، ارتباط دارد. همچنین شواهد نشان می دهد که پانیک و اختلال وحشت زدگی با تعدادی فوبیاهای خاص ارتباط دارند. در واقع در کسانی که از انواع فوبیا رنج می برند وحشت زدگی عمومیت دارد.  

درمان فوبیای خاص

مسأله مهم در درمان فوبیای خاص، رسیدگی به باورهای فوبیک است که افراد درباره رویداد یا وضعیت فوبیازای خود دارند. این باورها معمولا غلط هستند زیرا با واقعیت تهدید که محرک های فوبیازا ایجاد می کنند همخوانی ندارند و در ضمن باعث تداوم ترس و اجتناب می شوند. برای درمان فوبیاها می توان از روش های زیر استفاده کرد:

1. مواجهه درمانی:

عبارت است از مواجه کردن تدریجی فرد با شئ یا موقعیتی که از آن می ترسد تا زمان از بین رفتن ترس. درمانجو به دفعات با موقعیت ترسناک مواجه می شود و هر بار این مواجهه شدیدتر و موقعیت ترسناک دشوارتر می شود. خصوصیت مهم مواجهه درمانی فراهم آوردن فرصتی است که افراد فوبیک را در وضعیتی قرار دهد که بتوانند عملا مشاهده کتنند که باورهایشان اشتباه است. این روش برای درمان فوبیای اجتماعی، اضطراب سخنرانی، ترس از عنکبوت، کلاستروفوبیا، ترس از هواپیما و سایر وسایل نقلیه هوایی و ترس از ارتفاع بسیار مفید است.

2. حساسیت زدایی سیستماتیک

در این روش از ریلکس کردن ماهیچه ها برای کاهش اضطراب مرتبط با فوبیاهای خاص و اختلال اضطراب اجتماعی استفاده می شود. در روش حساسیت زدایی ابتدا از درمانجو خواسته می شود ماهیچه های خود را شل (ریلکس) کنند ودر همین حالت محرک های ترسناک را تجسم کنند. این کار آنقدر ادامه می یابد که تا درمانجویان اطلاع دهند که محرک های موردنظر دیگر ترسناک نیستند یا از میزان ترسناکی آنها به شدت کاسته شده باشد.

3. بازسازی شناختی

در روش بازسازی شناختی افکار غیر منطقی تغییر می یابند زیرا این نوع باورها مسئول ایجاد فوبیاها هستند. از این روش برای درمان افراد مبتلا به کلاستروفوبیا و فوبیای اجتماعی استفاده می شود.

4. یادگیری مشاهده ای درمانی (مدلینگ تراپی):

در مدلینگ تراپی فرد فوبیک به رفتار یک مدل نگاه می کند. این مدل ممکن است شخصا حضور داشته باشد یا رفتار او در یک فیلم نشان داده شود. مدل در حال ارتباط با یک شئ ترسناک یا انجام دادن رفتار مناسب در یک موقعیت ترسناک است.

 

منابع:

کاشانی و وزیری. روان شناسی مرضی کودک

گنجی. آسیب شناسی روانی

 

مریم غلامی نژاد
نویسنده :مریم غلامی نژاد

مریم غلامی نژاد کارشناس ارشد روانشناسی بالینی هستم. علاقه زیادی به مطالب روانشناسی بخصوص در زمینه های اختلالات و آسیب های روانی کودک و بزرگسال دارم. خانواده درمانی و زوج درمانی از سایر موضوعات مورد علاقه من می باشد.

 




درباره ما

روان آسای سعی بر آن دارد که هر روز مطالب علمی و معتبر جدیدی در حوزه های روانشناسی، روانشناسی خانواده، روانشناسی نوجوان و روانشناسی کودک ارایه نماید، از اینکه همراهمان هستید بخود میبالیم.

 
کلیه حقوق این سایت متعلق به روان آسای میباشد.