در شبکه های اجتماعی همراه ما باشید

این سه عامل بر تحصیل فرزند نوجوانتان تأثیر می گذارد.

این سه عامل بر تحصیل فرزند نوجوانتان تأثیر می گذارد.

نوجوانی دوران گذار از مرحله ی کودکی به بزرگسالی است و مانند همه ی دوران های گذار، بامشکلات و تعارض ها و بحران هایی همراه است. یکی از مسایل مهم مربوط به دوران نوجوانی تحصیل نوجوانان می باشد. عواملی وجود دارند که بر تحصیل نوجوانان تاثیر دارند. شناخت این عوامل می تواند برای والدین مفید باشد. این عوامل در زیر توضیح داده می شوند.

1.مدرسه

مدرسه از عوامل بسیار مهم در تکوین شخصیت نوجوانان است و بعد از خانواده، مهم ترین نقش را در فرایند اجتماعی شدن ایفا می کند. حضور در مدرسه موجب می گردد تا آنان، هم از حالت خودمحوری کودکانه رها شوند و هم تا حدودی از قید و بند و محدودیت های خانوادگی آزاد گردند. هم چنین تماس با مربیان و همسالان، شرکت در فعالیت های گروهی، و آشنایی با درس های مختلف به آنها فرصت می دهد تا دیدگاه های متفاوت به زندگی را بیاموزند و ضمن آشنایی بیشتر با جامعه، بین دنیای تحصیل و زندگی واقعی پل بزنند. اگرچه امروزه مطرح می شود که هدف تعلیم و تربیت تأمین سلامت جسمانی، روانی و اجتماعی دانش آموزان است و همه ساله نیز میزان قابل توجهی از بودجه عمرانی کشور صرف آموزش و پرورش و تأسیس مدارس زیادی می شود اما به سلامت روانی نوجوانان و جوانان کمتر توجه شده است و مدارس سهم قابل توجهی از بروز مشکلات رفتاری را به خود اختصاص می دهند. مدارس بیشتر وقت خود را صرف ایجاد آمادگی در نوجوانان برای کسب مدارج عالی تحصیلی می کنند، در حالی که بسیاری از دانش آموزان بدون اینکه فرصت تحصیلات عالی را پیدا کنند، مستقیما وارد زندگی می شوند و از آنجا که آمادگی کافی در این زمینه ندارند، احساس شکست و درماندگی می نمایند. این امر ضمن آسیب رساندن به بهداشت و سلامت روانی، سبب بروز مشکلات رفتاری و بزهکاری در آنها می شود. از مسایل شایع نوجوانان در مدرسه، مدرسه گریزی و ضعف تحصیلی است. مطالعات نشان می دهند مدرسه گریزی در برخی مناطق رایج تر از نقاط دیگر است. این امر بیشتر از اینکه به نوع مدرسه مربوط باشد، به رابطه ضعیف معلم و شاگرد، نبود انگیزش و احساس دلخوری شاگرد از مدرسه نسبت داده می شود. برخی عوامل شخصیتی نیز در این امر دخالت دارند. دانش آموز مدرسه گریز، عموما محبوبیتی در مدرسه ندارد و دوست شدن با دیگران برایش دشوار است. مدرسه گریزی با کم آموزی و بزهکاری نیز رابطه مستقیم دارد. برخی از صاحب نظران معتقدند برنامه های مدارس نیز ایراد دارند. زیرا به اعتقاد آنها از گذشته، ارزش بیشتر قائل شدن برای نتفکران و نخبگان در مقایسه با دارندگان مشاغل دستی، سبب شده که محتوای درس ها تنها متناسب با توانایی افراد مستعد باشد و دانش آموزان را برای ورود به دانشگاه آماده نماید. از آموزش های حرفه ای و ضروری برای بسیاری از دانش آموزان غفلت شده است. آشکار است که در چنین شرایطی، دانش آموزانی که به علت تأکید زیاد جامعه بر دروس نظری، قادر به ادامه تحصیل نیستندريال به افرادی شکست خورده تبدیل می شوند و به ناچار ترک تحصیل می کنند. تأکید صرف بر رشد شناختی سبب می شود تا نوجوانان به صورت ستاره ناموزونی دربیایند که تنها یک جنبه از شخصیت آنان، یعنی بعد عقلی، رشد زیادی کرده است . این امر مدارس را از هدف واقعی خود که رشد همه جانبه شخصیت دانش آموزان است دور می سازد. این برداشت باعث می شود تا معلمان و روان شناسان، دیدگاه متفاوتی به مشکلات رفتاری داشته باشند، چنانکه معلمان مطیع بودن و موفقیت تحصیلی، و روان شناسان نبود مشکلاتی چون انزواطلبی، اضطراب، و غیر اجتماعی بودن را نشانه سلامت روانی آینده کودکان می دانند.

از مسایل دیگری که در مدرسه وجود دارد، تأثیر اولیای مدرسه بر نوجوانان است. تشکیل خود پنداره در نوجوانان تحت تأثیر افراد مقتدر و معتبر در زندگی آنهاست که اولیای مدرسه نمونه های بارز این افرادند و نگرش آنها به دانش آموز تأثیری قاطعی بر جریان تحصیل آنها دارد. محیط مدرسه ای که گرم و صمیمی و حامی دانش آموز باشد و نسبت به او سختگیری زیادی اعمال نکند، نگرشی مثبت نسبت به خود را در او شکل می دهد. هرگاه نوجوان محیط مدرسه را آماده، مناسب، ثابت و پذیرنده بداند، احساس ارزش شخصی، مهم بودن و اعتماد به نفس می کند و این امر در پیشرفت تحصیلی وی نقش قابل توجهی دارد. برخی دیگر از روان شناسان، جو عاطفی مدارس را عامل شکست در تحصیل نوجوانان مطرح کرده اند. همچنین روان شناسان بیان می کنند که در جوی که فشار روانی کمتری داشته باشد بهتر کار می کنند. در واقع فضای مناسب تحصیل برای نوجوانان، فضایی است که آنان را راهنمایی کند و سبب ایجاد احساس امنیت در آنها شود. برعکس، استفاده بیشتر مدارس از تنبیه، میزان بزهکاری را در آنها افزایش می دهد.

مطالعات انجام شده نشان می دهد که عواملی چون امکانات فیزیکی، تعداد کتاب های کتابخانه، اندازه مدرسه و هزینه سرانه دانش آموزان ربطی به پیشرفت تحصیلی آنها ندارد و آنچه مهم است عبارت است از:

  • الف. علاقه نوجوانان به پیشرفت
  • ب. تصور نوجوان از مدرسه به صورت واحدی سازمان یافته و هدفدار
  • ج. انجام منظم تکالیف منزل و نمره گذاری آن ها
  • د. میزان وقتی که معلم برای تدریس و نه حفظ نظم و انضباط صرف می کند.
  • و. ساختار مناسب کلاس
  • ه. دادن بازخورد به عملکرد مناسب

 

2. عوامل شخصی

علاوه بر عوامل کیفی و کمی در مدرسه، ویژگی های شخصی خود نوجوانان عامل دیگری است که بر تحصیل و پیشرفتش تأثیر می گذارد. در پژوهش انجام شده در ایران، بیش از نیمی از دانش آموزان نوجوان ناموفق، عامل اصلی شکست تحصیلی خود را سهل انگاری شخصی و نداشتن علاقه به درس عنوان کرده اند. شکست تحصیلی در این نوجوانان سبب می شود تا دیدگاهی منفی در آنان نسبت به تحصیل ایجاد شود. برخی پژوهش ها مشخص کرده اند که مدرسه گریزی با هئش کمتر رابطه دارد و نوجوانان مدرسه گریز اگرچه بیشتر از دیگران اهل معاشرت اند اما افرادی غیرقابل اتکا، فاقد پشتکار کافی و علایق عاطفی اند. غیبت از مدرسه با منش نوجوان هماهنگ است. پسران بیشتر از دختران از مدرسه غیبت می کنند و این موضوع به ویژه در مناطق روستایی و در پسران بزرگ تری دیده می شود که به کارشان در مزارع نیاز است.

3. دوستان

نگرش منفی نوجوانان به تحصیل، تحت تأثیر قابل توجه دوستان آنها قرار می گیرد. این نگرش منفی نوجوانان به تحصیل می تواند، تحت تأثیر نگرش مثبت دوستان آنها قرار گیرد و بهبود یابد. در مقابل، نوجوانانی که دوستان مدرسه گریز دارند نیز از مدرسه می گریزند و یا ترک تحصیل می کنند. روان شناسان معتقدند دوستی سبب ایجاد شباهت در میزان صرف وقت و مطالعه دروس می شود. نکته جالب این که مشکلات رفتاری دوستان نیز به مرور زمان، به یکدیگر شبیه می شوند و این امر در مورد کسانی که دوستی های پایدار دارند بیشتر صدق می کند. صمیمیت در بین دوستان بر پیشرفت بیشتر تحصیلی موثر است. در واقع، نوجوانانی که رابطه بهتری با یکدیگر داشتند تجارب مدرسه ای خود را مطلوب تر می دانستند. برعکس، نوجوانانی که ار آغاز سال تحصیلی نتوانسته بودند با دیگران ارتباط مناسبی پیدا کنند، مشکلات رفتاری آشکارتری را نشان می دادند.

 

منابع:

کان و دیگران. بیزاری از مدرسه.

محمد میرزایی، علیرضا و همکاران. ویژگی های دانش آموزان موفق و ناموفق در دوره راهنمایی تحصیلی.

کرباسی، منیژه و وکیلیان، منوچهر. مسائل نوجوانان .

مریم غلامی نژاد
نویسنده :مریم غلامی نژاد

مریم غلامی نژاد کارشناس ارشد روانشناسی بالینی هستم. علاقه زیادی به مطالب روانشناسی بخصوص در زمینه های اختلالات و آسیب های روانی کودک و بزرگسال دارم. خانواده درمانی و زوج درمانی از سایر موضوعات مورد علاقه من می باشد.

 




درباره ما

روان آسای سعی بر آن دارد که هر روز مطالب علمی و معتبر جدیدی در حوزه های روانشناسی، روانشناسی خانواده، روانشناسی نوجوان و روانشناسی کودک ارایه نماید، از اینکه همراهمان هستید بخود میبالیم.

 
کلیه حقوق این سایت متعلق به روان آسای میباشد.