در شبکه های اجتماعی همراه ما باشید

آیا کودک شما هم در خواندن کتاب هایش مشکل دارد؟

آیا کودک شما هم در خواندن کتاب هایش مشکل دارد؟

اختلال خواندن (Reading Disorder)
رفتار پیچیده ای که خواندن نام دارد حداقل از دو نوع مهارت مجزا و قابل تفکیک تحت عنوان مهارتهای تحلیل کلمه و مهارتهای درک مطلب تشکیل می شود. در مهارتهای تحلیل کلمه، شناسایی کلمه ها براساس طول و شکل آنها، بخش های مختلف کلمه  مانند پیشوندها و پسوندها، تحلیل علایم و نشانه های نوشتاری مانند ویرگول، نقطه،گیومه و رابطه صوت با املای کلمه ها  مانند خواهر و نظایر آنها مطرح می شود. مهارتهای درک مطلب نیز در سه سطح توجه به حقایق و جزییات بخصوص درک کلمه ها، جمله ها و پاراگرافها ، خواندن سطحی برای کسب اطلاعات و دریافتن منظور اصلی (سطح لفظی) و ساخت اندیشه ها (سطح تعبیری) و تشخیص میان حقیقت و تصور و مقایسه مطالب خوانده شده با مطالب قبلی (سطح انتقادی) انجام می پذیرد.
این مهارتها به تدریج با یادگیری مهارتهای خرد و تبدیل تدریجی آنها به مهارتهای کلان در فرایند رشد رخ می دهد. کودکان و نوجوانانی که با ناتوانیهای خواندن روبرو هستند ممکن است در هریک از مراحل خواندن با کاستیهای مهارتی روبرو باشند.این کاستیهای مهارتی به عنوان اختلال در خواندن از سالها پیش مورد توجه متخصصان بوده است.ابتدا این اختلال، کوری کلمه نام گذاری شد. بعدها برای این اختلال از نامهایی چون الکسیا (از دست دادن توانایی خواندن) و استرفوسمبولی (چرخش نماد) و دیس لکسیا ( نارسا خوانی و نفهمیدن آنچه خوانده می شود) استفاده شد.

مشخصات بالینی
ویژگی اصلی اختلال خواندن، کاستی در مهارتهای خواندن است که با هوش پایین و مشکلات آموزشی قابل توجیه نیست. کودکان مبتلا به این اختلال در موقع خواندن متون مختلف، اشتباه های متعددی مرتکب می شوند که با حذف، افزودن و دگرگون کردن کلمه ها، مشخص می شود. هم چنین این کودکان در تفکیک شکل و اندازه حروف اشکال دارند. سرعت خواندن آنها کم و با حداقل فهم همراه است و هرچند در برخی از آنها توانایی رونویسی از روی متن چاپی را مشاهده می کنیم، اما تقریبا همه آنها در هجی کردن ضعیف اند. خواندن کودکان مبتلا به این اختلال نمودهای معددی دارد؛ مثلا حروف یک کلمه را پس و پیش از وسط یا آخر کلمه می خوانند. صدای حروف را بخوبی به یاد نمی آورند، در فراخوانی و به خاطر آوردن، ردیف کردن حروف چاپی و کلمات، استنباط و استنتاج مشکل دارند. حروف و کلمه های مختلف ( نظیر ب و پ، ع و غ، س و ش و...) را با یکدیگر اشتباه می گیرند و تقریبا از ادراک دیداری آنها عاجزند. کودکان مبتلا به این اختلال ، اعمال مربوط به خواندن اضطرابشان را افزایش می دهد و شکستهای مستمر و یأس ناشی از آن ، احساس شرم و حقارت آنها را دامن می زند و با گذشت زمان و عمیق تر شدن این احساس به سمت افسردگی یا پرخاشگری گرایش می یابند. تجربه شکست های مکرر تحصیلی تردیدهایشان را در مورد ناتوانی خودشان به یقین مبدل می سازد و به دلیل گسترش این خودپنداره، توان استفاده از خصوصیات مثبت خویش را از دست داده و محتاج مداخله های درمانی می شوند.
ملاک های تشخیصی اختلال خواندن به شرح زیر می باشد:

  • الف. پیشرفت در زمینه خواندن بر مبنای آزمونهای دقیق خوانی یا درک مطلب استاندارد شده انفرادی، به طور قابل چشمگیری پایین تر از سطح مورد انتظار، هوشبهر و آموزش متناسب با سن است.
  • ب. اختلال در ملاک الف آشکارا در پیشرفت تحصیلی یا فعالیتهای روزانه زندگی که مستلزم مهارتهای خواندن است، تداخل می کند.
  • ج. اگر نقص حسی وجود داشته باشد، اختلال خواندن در زمره مشکلاتی قرار می گیرند که معمولا با این اختلال همراه هستند.

-اگر مشکوک هستید که کودکتان مبتلا به اختلال خواندن است میتوان یک متن 100 تا 250 کلمه ای رادرحالی که از هرپنج کلمه آن یک کلمه حذف شده و جای آن خالی است به کودک داد تا متن را بخواند و براساس بافت متن جاهای خالی را پرکند. ولی مطمئن ترین راه آن است که کودک مشکوک به این اختلال با آزمون استاندارد شده ای از نظر هجی کردن، انشا، پردازش، استفاده از زبان شفاهی، کپی کردن طرحها و تواناییهای نوشتاری مورد بررسی قرار گیرد.

شیوع
در حدود 3 تا 15 درصد کودکان زیر 12 سال به این اختلال مبتلا هستند که معمولا بسته به شدت اختلال در 6 تا 9 سالگی تشخیص داده می شوند. به نظر می رسد که پسرها 3 تا 4 برابر بیشتر از دخترها به این اختلال مبتلا می شوند.

سبب شناسی
سه فرضیه برای تبیین علت اختلال خواندن مطرح می شود. فرضیه کاستی ادراک، زیربنای مشکلات خواندن را نابهنجاری های ادراک دیداری می داند. برای مثال اشتباه میان ک و گ. فرضیه درهم آمیختگی ناصحیح حسی ابراز می کند که زیربنای مشکلات خواندن، ضعف و اشکال در ترکیب اطلاعات به دست آمده از حسهای گوناگون به ویژه اطلاعات شنیداری و دیداری است.
در فرضیه کاستی پردازش کلام، زیربنای مشکلات خواندن، نارساییهای جریان دهی جنبه یا جنبه هایی از کلام همانند نامیدن اجسام، دسته بندی کردن مفاهیم کلامی، نحو، آواشناسی و همانند اینهاست. هم چنین پژوهش های اخیر نشان می دهد که اختلال در خواندن به واسطه چندین کاستی مستقل از هم به وجود می آید و دامنه ای از تکامل نیافتگی برخی عملکردهای مغزی، آسیب دیدگی عصبی، نارسایی در پردازش، فقدان انگیزه های محیطی، وضعیت خانواده و مدرسه، سوء تغذیه و ترکیب برخی از این عوامل را دربر می گیرد.

درمان
کودکان مبتلا به اختلال خواندن بایستی در کلاسهایی همتراز با عملکردهای اجتماعی خود قرار گرفته و آموزشهای کمکی ویژه در خواندن دریافت کنند. همزمان با این اقدام باید مسایل رفتاری و هیجانی آنها با روشهای متناسب روان درمانی پی گیری و درمان شوند که خود اقدام جداگانه ای محسوب می شود. در این زمینه، مشاوره با خانواده نیز به عنوان یک اهرم کمکی در فرایند درمان موثر خواهد بود. در روش دیستار که ساختار پیشرفته ای دارد، تأکید بر ترتیب و توالی، تشخیص چپ و راست، رابطه صدا با نماد است. در این راستا با استفاده از بازیهایی که با نشان دادن یک نماد انجام می شود، به کودک مهارتهای ترتیب و توالی آموخته می شود و برای آموزش رابطه های ترکیبی و تحلیلی صداها و کلمه ها، تمرینهای ترکیبی انجام می شود. 
با استفاده از تکنیک «سریع بگو» به کودکان ترکیب حروف و واژه ها آموزش داده می شود و در همین حال هجی کردن صداهای کلمه به کودکان آموخته می شود. در ادامه با به کارگیری برگه های مختلفی که در این مورد به او داده می شود، آنچه را که در موقعیت درمانی آموخته در منزل تمرین می کند. در طول برنامه کودک پیوسته و به طور مثبتی مورد تشویق قرار می گیرد.

 

منابع:

کاپلان، سادوک. خلاصه روانپزشکی علوم رفتاری، روانپزشکی بالینی.

انجمن روانشناسی آمریکا. APA. چهارمین راهنمای تشخیصی و آماری اختلالهای روانی.

کاشانی، وزیری. روان شناسی مرضی کودک

مریم غلامی نژاد
نویسنده :مریم غلامی نژاد

مریم غلامی نژاد کارشناس ارشد روانشناسی بالینی هستم. علاقه زیادی به مطالب روانشناسی بخصوص در زمینه های اختلالات و آسیب های روانی کودک و بزرگسال دارم. خانواده درمانی و زوج درمانی از سایر موضوعات مورد علاقه من می باشد.

 




درباره ما

روان آسای سعی بر آن دارد که هر روز مطالب علمی و معتبر جدیدی در حوزه های روانشناسی، روانشناسی خانواده، روانشناسی نوجوان و روانشناسی کودک ارایه نماید، از اینکه همراهمان هستید بخود میبالیم.

 
کلیه حقوق این سایت متعلق به روان آسای میباشد.